Kısırlık Nedenleri

kisirlik-nedenleriİnfertilite kadından, erkekten veya her ikisinden kaynaklanabilir. İnfertilite vakalarının yüzde 30’u erkekte sperm sayısının ve kalitesinin düşüklüğüne bağlı gelişirken, vakaların yüzde 30’unda infertilite kadından kaynaklanan nedenlerle ortaya çıkar. İnfertilite sorunu olan diğer yüzde 20’lik grupta ise hem kadın, hem de erkekte sorun bulunur. Kalan yüzde 20’lik grupta ise tüm tetkikler normal sonuçlanmakla birlikte infertilite için bir neden saptanamamaktadır. Bu duruma “açıklanamayan infertilite” adı verilmektedir.

Bilmeniz gerekenler…

  • Her 7-10 çiftten biri kısırlık problemi yaşamaktadır. Sadece Amerika’da yaklaşık 10 milyon çift, Türkiye’de ise yaklaşık 2-3 milyon çift kısırlık problemi ile karşı karşıyadır.
  • Dünyada, bugüne kadar doğmuş yaklaşık 1 milyonun üzerinde tüp bebek var. Türkiye’de ise kesin bir rakam olmamakla birlikte ortalama 15 bin tüp bebek olduğu tahmin ediliyor.
  • Erkek popülasyonunun yaklaşık %1′ inde azospermi (menide sperm olmaması) problemi vardır. Kısırlık sorunuyla karşı karşıya kalan erkeklerin % 10’unun da çocuk sahibi olamama nedeni yine azospermi durumudur. Azospermi, kendi içinde ikiye ayrılıyor. Spermin testis içinde üretilmemesi durumu ise non-obstrüktif azospermi olarak tanımlanıyor. Burada yine bir ayrıma gidiliyor. Gerçekten testis içinde hiç sperm üretilmeyen durumlar olduğu gibi, sperm üreten küçük tübül yapılarının da olabildiği ancak spermin dışarıya iletilemediği vakalar da görülüyor. Spermin üretildiği ancak kanallar tıkalı olduğu için dışarı çıkamadığı duruma ise obstrüktif azospermi deniyor. Obstrüktif azospermi hastalarına uygulanan TESA (Testiküler Sperm Aspirasyonu) yönteminde; lokal yolla, testise iğne ile giriliyor ve sperm elde ediliyor. Bu yöntemle sperm bulma olasılığı %100’e yakın oluyor. Testis muayenesi ve hormon testi sonuçlarına göre sorun non-obstrüktif azospermi olarak tanımlanırsa, Mikro-TESE (Testiküler Sperm Ekstraksiyonu) yöntemi uygulanıyor. Mikroskop altında testisin içindeki tübüller izleniyor. İçinde sperm olan tübüller farklı olduğu için ayrıştırılıyor ve sperm elde ediliyor. Bu yolla sperm elde edebilme şansı yaklaşık %52-53 oranında oluyor
  • Kız çocuk doğduğunda yumurtalıklarında yaklaşık 400.000 adet yumurta ile dünyaya gelir.
  • Sağlıklı bir erkek, her boşalmada vajinaya 300 – 500 milyon sperm bırakır.

 

1. Kadına bağlı kısırlık nedenleri:

kisirlik-nedenleri-03

Yumurtlama (ovulasyon) problemleri kadında görülen en sık infertilite nedenini oluşturur. Polikistik over sendromu kadında yumurtlamada düzensizliğe neden olan başlıca en önemli sebeptir. Adet düzensizlikleriyle birlikte kısırlığa sıkça yol açan bir durum olan ve yumurtalık kistlerinin meydana getirdiği polikistik over sendromuna (PCOS) aşırı kıllanma ve kilo artışı eşlik edebilir.

Bunun dışında beyinde hipofizden salgılanan ve normalde emzirmeyi sağlayan prolaktin adlı hormonun fazlalığı da kadında yumurtlamayı olumsuz yönde etkiler. Böyle bir durumda ilaç tedavisiyle prolaktinin salgılanması azaltılarak kadının tekrar düzenli yumurtlaması sağlanabilir.

Benzer şekilde, kadında tiroid bezinin fonksiyonlarında az olması durumunda, ilaçla tiroid hormonu replasmanı sonucu yumurtlama tekrar sağlanabilmektedir. Kadının aşırı egzersiz uygulaması veya diyet yapması da yumurtlamayı baskılayabilen ve adet düzensizliğine yol açabilen etkenler arasında yer almaktadır.
Genel olarak yumurtlama problemleri ilaçla tedavi yoluyla düzeltilmeye çalışılır.

  • Tüplerin tıkanıklığı

Kadında sıklıkla gelişen diğer bir sorunu oluşturmaktadır. Daha önceden geçirilmiş üreme organlarının enfeksiyonu, dış gebelik, apandisit veya endometriozis (rahim iç dokusunun başka bir bölgeye yerleşmesi) gibi nedenler tüplerde yapışıklıklar oluşturarak tıkanıklığa neden olabilirler. Tıkanıklık gelişmesi durumunda mekanik engel nedeniyle yumurta ve sperm bir araya gelemediği için gebelik oluşamaz. Bu tür tıkanıklıklar bazen ameliyatla açılabilmektedir. Ancak ileri derecede tahribata uğramış tüplerde başarı oranı belirgin derecede düşük seyretmekte ve tekrar tıkanma olasılığı yüksek olmaktadır. Bu durumda tedavi tüp bebek ile sürdürülür.

  • Rahmin yapısal anomalileri

Bu tür yapısal bozukluklar doğuştan olabileceği gibi sonradan oluşan miyomlara bağlı olarak da gelişebilmektedir. Doğuştan rahim ortasında perde gibi fazladan bir bölme oluşması, bu tür şekil bozukluklarına örnek olarak gösterilebilir. Daha sık rastlanan sorun ise sonradan oluşan ve rahim içinde düzensizliğe yol açan miyom veya poliplerdir. Tüm bunlar döllenmiş yumurtanın rahim duvarına yerleşmesini ve sağlıklı olarak gelişmesini önleyerek infertiliteye neden olabilmektedir.

 

2. Erkeğe bağlı kısırlık nedenleri:

  • Hormonal kaynaklı

Sperm üretimi beyinde yer alan hipofiz bezinden salınan FSH ve LH isimli hormonların kontrolü altında olduğu için bu hormonların düzensiz salgılanmasına bağlı infertilite oluşabilir.
İnmemiş testis (Kriptorşizm): Testisler normalde doğumda veya bir yıl içerisinde yumurtalık torbalarına iner. Sağlıklı sperm üretimi vücut sıcaklığından daha düşük derecede sperm üretiminin gerçekleşmesidir. Testislerin inmemesi durumunda yukarıda kalan testislerin yüksek ısıya maruz kalması sonucu sperm üretimi bozulur ve erkekte infertiliteye neden olabilir.

  • Testis tümörleri

Tümör tedavisi süresince kullanılan ilaçlar ve radyoterapi sperm üretimini olumsuz yönde etkiler.

  • Testis travmaları

Yaralanmalara ve kazalara bağlı olarak oluşan infertilite nedenini oluşturur.

  • Varikosel

kisirlik-nedenleri-02 Testislerin etrafında yer alan damarların anormal genişlemesidir. Her varikoseli olan erkek infertildir anlamına gelmez, fakat infertilite nedenleri arasında yer alır. Yapılan bir araştırmada daha önce eşini gebe bırakmış olan erkeklerin % 20’sinde varikosel bulunduğu tespit edilmiştir. Kadının sağlıklı olduğu infertil çiftlerde ise varikosel görülme oranı % 35-40 civarındadır.

Varikosel sol tarafta daha sık görülür. Erkeklerin % 10’unda ortaya çıkan bu durum, genellikle herhangi bir yakınmaya yol açmaz. Varikosel, yumurtalıkların muayene edilmesi ve ultrasonografik inceleme ile tespit edilir. Varikoselden yakınan erkeklerde kan akımının yavaşlamasına bağlı olarak yumurtalık torbasında ısının yükselmesi kısırlığa neden olabilmektedir. Varikosel cerrahisinde genişlemiş venler, özel solüsyonlar enjekte edilerek veya bağlanarak tedavi edilir. Cerrahi girişim, kısırlığın başka bir nedeni tespit edilemediğinde ya da varikoselin ağrıya yol açtığı durumlarda önerilmektedir.

  • Enfeksiyon

Üreme organlarındaki mikrobiyal enfeksiyonlar infertiliteye neden olabilir. Buna örnek olarak tüberküloz, cinsel yolla bulaşan hastalık (klamidya), gonore (bel soğukluğu) verilebilir. Genetik faktörler: Klinefelter sendromu ve kistik fibrosiz gibi genetik hastalıklar da infertilite nedenlerindendir.

  • Çevresel faktörler ve alışkanlıklar

Erkeğin sahip olduğu meslek, sigara, alkol, uyuşturucu kullanımının yanı sıra bazı hastalıkların tedavi sürecinde kullanılan ilaçlar da infertiliteye yol açabilir.

Yorumlar

yorum